Verdwenen kasteel De Dikke Tinne krijgt weer een gezicht
· leestijd 2 minuten Algemeen
HATTEM – De Dikke Tinne, officieel Sint Lucia genoemd, was een imposante burcht die in 1404 werd gebouwd door hertog Reinoud IV van Gelre in Hattem. Het verdwenen kasteel spreekt al eeuwen tot de verbeelding. Met torenmuren van maar liefst zeven meter dik gold het ooit als één van de indrukwekkendste burchten van Nederland. Op woensdag 9 september krijgt dit bijzondere stukje Hattemse geschiedenis opnieuw een gezicht met de onthulling van een bronzen maquette op het Tinneplein. Daarnaast maakte Rob Wierenga een prachtig schilderij over het kasteel dat eeuwenlang het stadsbeeld bepaalde.
Maquette
De realisatie van de maquette heeft enige vertraging opgelopen door technische problemen bij de bronsgieter. Daardoor duurt de productie langer dan gepland, maar volgens de initiatiefnemers staat kwaliteit voorop en wordt er hard gewerkt om het kunstwerk tijdig gereed te hebben voor de feestelijke onthulling. Het initiatief voor de maquette ontstond ruim een jaar geleden bij stadsgids Rob van Duinen. Samen met collega-gidsen Wieger van der Veen, Gerard Libert en TIP-coördinator Sonja Schultz vormt hij de werkgroep die het project begeleidt. "Als stadsgidsen zitten we altijd vol plannen," vertelt Van Duinen. "Het succes van de maquette van Hattem in 1560, die sinds 2021 voor het stadhuis staat, liet zien hoeveel impact zo’n tastbare voorstelling heeft. Mensen gaan eromheen staan, wijzen details aan en het verhaal van de stad komt letterlijk tot leven. Dat willen we nu ook bereiken met De Dikke Tinne." De nieuwe maquette wordt ongeveer 60 bij 70 centimeter groot en krijgt een plek bij het luisterbankje op het Tinneplein, vlak bij de voormalige toegang tot het kasteel. Ook bezoekers met een visuele beperking kunnen het kunstwerk beleven dankzij brailletekst en een Nederlandstalige toelichting.
Onderzoek
Voor het ontwerp van de bronzen maquette heeft de werkgroep uitgebreid historisch onderzoek verricht. Omdat van het kasteel geen eigentijdse afbeeldingen bestaan, blijft een deel van de reconstructie gebaseerd op historisch onderbouwde interpretaties. Het doel van de werkgroep was daarbij een zo betrouwbaar mogelijk beeld te geven van hoe De Dikke Tinne er waarschijnlijk heeft uitgezien.
Gelijktijdig met de ontwikkeling van de bronzen maquette werkte kunstschilder Rob Wierenga aan een schilderij van De Dikke Tinne. Zijn fascinatie voor het verdwenen kasteel leidde tot een uitgebreide historische studie. Daarbij maakte hij gebruik van historische bronnen, archeologische gegevens en het omvangrijke archief van Henri van de Vosse met historische afbeeldingen van de ruïne. Hoewel beide reconstructies gelijktijdig tot stand kwamen, zijn het historische onderzoek van de maquettewerkgroep en het onderzoek van kunstschilder Rob Wieringa onafhankelijk van elkaar uitgevoerd. In de laatste fase vond overleg plaats om te voorkomen dat het schilderij en de bronzen maquette op enkele opvallende onderdelen van elkaar zouden afwijken.
Schilderij
"Elke kunstenaar had in het verleden zijn eigen interpretatie van het kasteel," vertelt Wieringa. "Door al die historische afbeeldingen met elkaar te vergelijken, ontdek je overeenkomsten die aanwijzingen geven over hoe het bouwwerk er daadwerkelijk uit kan hebben gezien."
Voor zijn reconstructie verdiepte hij zich bovendien in de bouw en functie van middeleeuwse kastelen. Zo onderzocht hij onder meer de verdedigingsfunctie van de donjon, de torens en de weergangen. Om de verhoudingen goed te kunnen beoordelen maakte hij voor zichzelf een fysieke maquette, die hem hielp bij het bepalen van perspectief, lichtval en schaduwwerking in het schilderij.
Volgens Wierenga zal nooit met volledige zekerheid kunnen worden vastgesteld hoe De Dikke Tinne er precies heeft uitgezien. "Het blijft een reconstructie op basis van historische feiten, archeologische gegevens en beredeneerde interpretaties," zegt hij. "Maar het is bijzonder dat een kasteel dat al eeuwen verdwenen is, straks weer zichtbaar wordt voor iedereen die Hattem bezoekt."
Het schilderij van Wierenga zal in het najaar worden tentoongesteld in het Voerman Stadsmuseum Hattem. De officiële onthulling van de bronzen maquette vindt plaats op 9 september op het Tinneplein.
