Winterrust

Lichtjes, elke dag meer lichtjes erbij: de kersttijd begint al vroeg in Hattem en de verlichting wordt steeds uitbundiger. En, verbeeld ik het me, of spreken steeds meer bewoners af om dezelfde verlichting op te hangen? Het ziet er mooi saamhorig uit. Ik denk dat het letterlijk wat verlichting brengt in deze best zorgelijke tijden. 

Door Liesbeth Rischen

Het is een periode van rust. Kille dagen, vroeg donker. Gordijnen dicht, gezellig binnen nestelen met een warm kloffie aan. Even niks, geen drukke agenda , de oren dicht voor het wereldnieuws. In de tuin komen we alleen nog voor de vogeltjes, maar verder is het ook daar rustig.

Of toch niet? Schijn bedriegt: er gebeurt juist van alles! In die koude stille bodem is meer leven dan je je kunt voorstellen Onder het gevallen en afgestorven blad en in de stengels van de uitgebloeide planten ontstaat een beschutte en bedrijvige wereld voor duizenden soorten insecten en bodemdieren. Wormen, duizendpoten, pissebedden, ze gaan allemaal door met hun werk: het verteren van blad en plantenresten tot vruchtbare humus. Schimmels en bacteriën staan ze daarin bij en samen maken zij de bodem luchtig en gezond. Klaar voor een nieuw seizoen van groei en bloei. Als er flink veel blad is verteerd, vormt zich een mooi humuslaagje en is het niet nodig om nog extra compost toe te voegen: de natuur kan het zelf. Een goede humuslaag houdt ook later in het jaar het vocht beter vast, dus de bodem kan droogte dan beter hebben.

Ook kleinere insecten, larven en spinnetjes vinden onder het bladerdek een warm plekje om te overwinteren. De bladeren zijn als een zacht dekbed dat ze beschermt tegen regen en vooral tegen vorst.

De planten zelf trekken zich terug in de winter. Het nageslacht is veilig gesteld, de zaden liggen te wachten tot ze mogen ontkiemen. Ook zij, de moederplant en de zaden, hebben baat bij een extra laagje bescherming tegen kou en te veel nattigheid. De oude stengels vangen de sneeuw op en bieden een natuurlijk hotel voor insecten.

Niet dat ze allemaal even veilig zijn, want de vogels, vooral de merels, vinden niets lekkerder dan in die bladeren te zoeken naar vette wormen en insecten. Zo worden ook zij geholpen. En mocht de egel wakker worden: die vindt dan ook van alles naar zijn gading, eet zijn buik vol en slaapt verder.

Kortom: goed bezig als je het blad in de border hebt laten liggen. Terwijl jij lekker in je warme huis aan het kerstmaal zit, bereiden de bodemdieren de grond voor, zodat jij in de lente weer kunt genieten van gezonde en mooie, al dan niet eetbare planten.

Ik wens je een gezellige en rustige kersttijd en een mooie winter.

“Er zijn zoveel kleine dingen die je zelf of samen kunt doen om onze natuur een handje te helpen en daarmee de biodiversiteit terug te brengen”, stelt Liesbeth Rischen. Zij wil in gesprek gaan met Hattemers die al anders dan vroeger met hun tuin omgaan en gaat op zoek naar antwoorden op vragen hierover, wil een schakel zijn en kennis doorgeven. Mail vragen, tips en suggesties naar: natuurhattem@gmail.com.