Help, mijn tuin moet inheems!
· leestijd 2 minuten Algemeen“Er zijn zoveel kleine dingen die je zelf of samen kunt doen om onze natuur een handje te helpen en daarmee de biodiversiteit terug te brengen”, stelt Liesbeth Rischen. Zij wil in gesprek gaan met Hattemers die al anders dan vroeger met hun tuin omgaan en gaat op zoek naar antwoorden op vragen hierover, wil een schakel zijn en kennis doorgeven. Mail vragen, tips en suggesties naar: natuurhattem@gmail.com.
Door Liesbeth Rischen
Help, mijn tuin moet inheems!
Niks moet. Maar je hoort het steeds vaker: je mag alleen inheemse planten in je tuin zetten. Sommige mensen gaan heel ver en gooien hun hele tuin om. Is dat nou nodig? Wat zijn dan inheemse planten?
Door Liesbeth Rischen
Vaag
De geleerden zijn het er niet helemaal over eens. Meestal wordt gezegd dat ze “eeuwen geleden op eigen kracht” naar Nederland moeten zijn gekomen, maar soms ook “na de laatste ijstijd”. Maar na de laatste ijstijd waren veel soorten verdwenen en ging de mens van toen in andere regio’s op zoek naar eetbare planten en nam zaden mee terug.
Import
Bijna alles wat we eten komt van oorsprong ergens anders vandaan. Sinds Columbus Amerika ontdekte, ruim 500 jaar geleden, zijn er steeds meer planten (en dieren!) naar ons land gekomen, bewust of per ongeluk meegenomen. Door divers transport, toerisme en klimaatverandering is dat nog veel sneller gegaan. De meeste planten zijn hier al zo lang, dat we ze als inheems zijn gaan beschouwen. Maar eigenlijk zijn het exoten: aardappels, maar ook graan, maïs, appels.
Belangrijk voor insecten
Van inheemse planten is vastgesteld dat ze een belangrijke relatie hebben met het ecosysteem, ofwel: insecten voeden zich ermee en zorgen zo voor de bevruchting van de plant en/of leggen hun eitjes erop (waardplant). Exoten hebben die relatie meestal niet, wel in hun land van oorsprong. Dat betekent dat ze voor onze insecten meestal nutteloos zijn. En aangezien het daar slecht mee gaat, is het belangrijk inheemse soorten te planten.
Vlinderstruik exoot
Exoten zijn soms “invasief”: dan hebben ze geen vijanden, nemen veel plaats in en planten zich ongebreideld voort. Dat is zorgelijk. Je kent ze wel: Japanse duizendknoop, de hemelboom, de reuzenberenklauw en zo nog enkele. De schadelijkste staan op de zogenaamde “Unielijst”: je mag ze niet aanplanten en je moet ze zelfs met zorg (laten) verwijderen. De populaire vlinderstruik staat er niet op, maar is eigenlijk ook een invasieve exoot. De vlinders worden zeker aangetrokken, maar de nectar is een soort fast food: niet gezond, wel vullend, en daarna gaan ze niet meer naar de inheemse planten, waar ze hard nodig zijn (ook voor ons voedsel).
Amerikaanse vogelkers
Sommige exoten zijn toch een relatie aangegaan met het bestaande ecosysteem: insecten zijn ze gaan waarderen. De Amerikaanse vogelkers wordt verafschuwd en sinds de jaren ’70 wordt tevergeefs geprobeerd hem weg te krijgen, maar uiteindelijk is hij niet meer uit ons systeem weg te denken en zijn er insecten die hem ontdekt hebben. Takken en bladeren zijn bovendien heel goed als mulchmateriaal in de zomer en de besjes schijnen ook heerlijk te zijn. Trouwens, de Japanse duizendknoop is in Japan een lekkernij!
Inheems en invasief
Inheemse planten kunnen ook invasief zijn, zoals het verfoeide zevenblad (ook lekker), paardenbloem, brandnetel, distel: geen exoten, wel invasief, maar juist heel waardevol voor insecten. In een hoekje in de tuin laten staan is fijn voor de insecten.
Geen paniek
Moet je nu je hele tuin inspecteren en opzoeken of jouw planten hier al sinds de ijstijd zijn? Welnee, laat staan wat je mooi vindt. Maar ben je van plan je tuin opnieuw aan te leggen of lege plekken te vullen, kijk dan wat echt in onze streek hoort, de Veluwe, en plant biologische inheemse bomen, struiken en vaste planten. Zo help je de insecten en daarmee ook de vogels.
De oude heer Poot wilde mij 40 jaar geleden geen rozenstruik verkopen, omdat hij zou wegkwijnen in mijn zanderige tuin en ik hem met veel moeite en mest in leven zou kunnen houden: “Hoort hier niet”, zei hij. Toen al!
Kijk voor tips op www.ivn.nl of www.cruydthoeck.nl of www.sprinklr.co. Bronnen o.a. https://marcsiepman.nl/artikel/inheems-exoot-of-invasief/.
